WOLKENKRABBER MONTEVIDEO, ROTTERDAM
Foto: Jan Klerks
Wilhelminapier
Vanwege schaalvergroting verplaatst de bedrijvigheid van de haven van Rotterdam zich richting zee en komen de oude stadshavens vrij voor gebruik. De Wilhelminapier ligt aan zo’n oude stadshaven, tussen rivier de Maas en de Rijnhaven en wordt ontwikkeld tot een spectaculair woon- en werkgebied met veel hoogbouw. Op de pier meerden ooit de oceaanstomers en cruiseschepen van de Holland-Amerika Lijn aan om de overtocht van Rotterdam naar New York te maken. Het kantoor van de Holland-Amerika Lijn was gevestigd in het huidige Hotel New York. De pier was bebouwd met pakhuizen getooid met exotische plaatsnamen van wereldhavensteden, zoals New York, New Orleans, Chicago, San Francisco, Baltimore en Havana. Voor de hoogste woontoren van Nederland, op de kop van de Wilhelminapier, is een naam gekozen die past binnen deze traditie: Montevideo, de hoofdstad van Uruguay.
Verticale stad
In 1999 wordt Mecanoo door ING Real Estate en de Dienst Stedenbouw Rotterdam gevraagd een stedenbouwkundig concept voor de zuidkade van de Wilhelminapier te bedenken. De zuidkade was in die tijd vooral bedoeld voor hoge woongebouwen. Voor de noordkade waren kantoorgebouwen ontwikkeld met een sterk solitair karakter: het World Port Center van Norman Foster en de KPN-toren van Renzo Piano. Voor Mecanoo was het belangrijk dat het contrast tussen de noord- en zuidkade niet tot uitdrukking zou komen in de verschijningsvorm van de gebouwen. Mecanoo wilde daarom geen ‘woningbouwerig’ beeld realiseren, gebouwen die gekenmerkt worden door met name de herhaling van balkons. Mecanoo stelde een serie van hoge gebouwen voor die tezamen een verticale stad opleveren, zoiets als gestapelde herenhuizen met ruime, neutrale plattegronden waar je in kan wonen maar ook in kan werken en met een uitnodigende, open plintbebouwing op het niveau van de straat.
In de stedenbouwkundige compositie gebruikt Mecanoo de incidentele laagbouw van de noordkade als contramal, waardoor je ook vanuit de zuidkade zicht hebt op de noordelijk gelegen Rotterdamse binnenstad. Vervolgens is Montevideo als prototype ontworpen, geïnspireerd op het Holland-Amerikagevoel van de locatie.
Holland-Amerika
Montevideo bestaat uit een compositie van in elkaar grijpende volumes, waarvan een deel boven de kade zweeft. Het gebouw refereert aan de hoogbouw van New York, Chicago en Boston uit het interbellum: bakstenen gebouwen, met een verfijnde detaillering en kleurgebruik, veel dakterrassen en loggia’s. De constructie doet mee aan het Holland-Amerikagevoel: een bouwsysteem van afwisselend staal (Amerika), beton (Holland) en weer staal. De eerste twee verdiepingen zijn geconstrueerd uit staal en dragen de ruim 152 meter hoge toren en de 16 meter uitkragende Waterappartementen. De 27 verdiepingen daarboven zijn gerealiseerd met een betonnen klimkist. Vanaf de achtentwintigste verdieping is verder in staal gebouwd, waardoor de vloeren van deze appartementen vrij indeelbaar zijn. Dit maakt de zeer afwisselende ruimtelijke opbouw van het gebouw mogelijk: 192 woningen met maar liefst 54 verschillende woningtypes en verschillende verdiepingshoogten verdeeld over de Loft-, City- Sky- en Waterappartementen. Ramen, balkons en loggia’s zijn in een ritmische compositie over het gebouw verdeeld: overhoeks, verdiepingshoog, rond, verspringend, openscharend en openschuivend. Dit compositorische spel versterkt het beeld van de vertikale stad. De diagonalen van de staalconstructie van de bovenste verdiepingen ontwaar je door de ramen heen.
Oceaanstomer
Het gebouw refereert aan de doorsnede van een oceaanstomer met verschillende verdiepingshoogten, verschillende prijsklassen en restaurants, kantoren, gastenverblijven en een zwembad met fitnessruimte en sauna. De bewoners zijn voorzien van woongemakken als boodschappendienst, catering, schoonmaak- en onderhoudsdienst, postbewaarservice en was- en strijkservice. De hoge, ruime entrees van Montevideo hebben dan ook iets van de sfeer van een hotellobby, waar je als reiziger arriveert. Een grote kaart van Uruguay is in het zilver op de Mecanoo-blauwe muur geschilderd, met tot de verbeelding sprekende plaatsnamen als Punta del Este, Treinta-y-Tres, Dolores en uiteraard Montevideo. Liggend in je bed kan je door een grote patrijspoort de voorbijvarende schepen op de Maas zien.
M
Op 21 maart 2005, exact twee jaar na de start van de bouw, tilt de bouwkraan om 9.49 uur een gigantische M op Montevideo en bereikt het gebouw zijn hoogste punt van 152,317 meter. De M - een open staalconstructie van ca 8 x 8 x 1.60 meter en met een gewicht van 9 ton - is met een draaiende as gemonteerd op de giek van de skygondola. De dennenboom ter gelegenheid van het pannenbier van de 300 bouwvakkers steekt er vrolijk bovenuit. De M is het beeldmerk van Montevideo dat als windwijzer trots boven de skyline van Rotterdam uitsteekt. De M bevestigt de maritieme traditie van Rotterdam en wijst alle Rotterdammers de richting van de wind. De M maakt samen met de watertank van de kunstenares Ineke Hauer op het lagergelegen dak het Holland-Amerikagevoel compleet.